काठमाडौं । निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु पछिल्लो समय धरासाही बन्दै गएका छन् । प्रायःजसो मर्जर भएका वाणिज्य बैंकहरु सञ्चालक, सीईओ र कर्मचारी व्यवस्थापनको विवादका कारण कमजोर हुँदै गएका हुन् । एकातिर मर्जर भएका बैंकहरुमा सञ्चालक र कर्मचारी व्यवस्थापनको विवाद चर्किएको छ भने अर्कोतिर खराब कर्जाको कारण टाट पल्टिँदै गएका छन् । त्योसँगै कहिले भूकम्प कहिले कोरोना कहर, कहिले प्रसाईँ आन्दालेन त कहिले जेनजी आन्दोलनले गर्दा लगानी गर्ने वातावरण नहुँदा बैंकहरुमा पैसा थुप्रिएर बसेको छ ।
लगानी गर्ने वातावरण नहुँदा बैंकहरुले ब्याजदर घटाउँदै लगेका छन् । अर्कोतर्फ घरजग्गामा लगानी गरेका बैंकहरुले कर्जा उठाउन सकेका छैनन् । खराब कर्जाकै कारण एनआईसी एशिया बैंक, प्रभु बैंक, इभेष्टमेन्ट मेगा बैंक, नविल बैंक, कृुमारी बैंक, एभरेष्ट बैंक, ग्लोबल आईएमई बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंकलगायत दिनप्रतिदिन टाट पल्टिँदै गएका छन् ।
मेडिकल व्यवसायी दूर्गा प्रसाईँदेखि विभिन्न उद्योगी व्यापारीहरुले माथि उल्लेखित बैंकबाट लिएको ऋण तिरेका छैनन् । बैंकको पैसा हिनामिना गर्ने उद्योगीहरुमा विनोद चौधरी, दीपक मलहोत्रा, चन्द्र प्रसाद ढकाल, इच्छाराज तामाङ, मिन बहादुर गुरुङm, सुधिर बस्नेतलगायत रहेका छन् । त्योसँगै माडवारीहरुले पनि ठूलो मात्रामा बैंकको पैसा हिनामिना गर्दै आएका छन् ।
बैंकबाट ऋण लिने अधिकांशले घरजग्गा र हाउजिङ कम्पनीहरुमा लगानी गरेका थिए । आज घरजग्गा र हाउजिङको कारोबार ठप्प भएको छ । घरजग्गाको कारोबार ठप्प भएपछि लगानीकर्ता भागाभाग भएका छन् । त्यसैगरी विभिन्न निर्माण व्यवसायीहरुले पनि बैंकबाट ऋण लिने गरेका छन् । निर्माण व्यवसायीहरुले पनि घरजग्गा धितो राखी लिएको ऋण तिर्न सकेका छैनन् । त्यसले गर्दा बैंकहरु दिनप्रतिदिन टाट पल्टिँदै गएका छन् ।
खराब कर्जाकै कारण बैंकहरु डुब्ने अवस्थातिर धकेलिँदै गएका छन् । खराब कर्जा बढ्दै जानुमा ऋण लगाउने बैंकिङ्ग प्रणालीमाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ । अधिकांश बैंकका सिईओहरुले कमिसनको लोभमा कमसल धितोमा ऋण दिने गरेको पाइन्छ । अर्कोतिर अधिकांश म्यानपावर व्यवसायीहरुले पहिलादेखि गाउँका घरजग्गा धितो राखेर बैंकबाट ऋण लिने गरेका थिए । त्यस्ता व्यवसायीहरुले बैंकको ऋण नतिरेपछि धितो लिलामी क्रिवी पनि हुन सकेको छैन ।
त्यसले गर्दा नेपालमा उद्योग धन्दा फस्टाउनुको सट्टा झन् पलायन हुँदै गएको छ । उद्योग धन्दा सञ्चालन नहुँदा राज्यलाई आर्थिक भार थपिँदै गएको छ । देशमा उद्योग धन्दा नहुँदा रोजगारीको लागि नेपालीहरु विदेश जान घरजग्गा धितो राखेर बैंकबाट ऋण लिने गरेका छन् । विदेश जानेहरुसँग पनि बैंकले ऋण उठाउन सकेको छैन । त्यसले गर्दा पनि बैंकहरुमा खराब कर्जा बढ्दै गएको छ ।
अभिभावकले धितो राखेको घरजग्गा बैंकले लिलामी गरेको खण्डमा उनीहरुका श्रमती, छोराछोरी र आन्तले मुद्दा दिएर दावी गर्ने कारणले गर्दा बैंकहरु फस्ने गरेका छन् । बंैकहरुले लगानी गर्दा कमिसनको लोभमा परेर धितो मूल्याङ्कनमा ध्यान नदिँदा खराब कर्जाको चाङ्ग बढ्दै गएको छ । त्यसले गर्दा सरकारीदेखि निजी बैंकहरु दिनप्रतिदिन धरासायी बन्दै गएका छन् ।
