भोला खतिवडा
प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन सकियो ।मुलुकको माहोल जस्तै दोलखामा पनि उस्तै भयो ।लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष नैं नियमित निर्वाचन हो । तर यस पटक नियमित थिएन । मध्यावधी थियो । नेकपा एमाले सुरूमा निर्वाचनको पक्षमा नैं थिएन ।संसद पुनर्स्थापनाको पक्षमा थियो । अन्य दलको तुलनामा धेरै पछि निर्वाचनमा होमिएको थियो ।भीमेश्वरको सन्दर्भमा माघ २३ गते नगर स्तरिय कार्यकर्ता भेला भएको थियो । त्यस पछि वडा स्तरीय अभियानहरू भए । फागुन ५ गते वजार क्षेत्रमा उम्मेदवार सहितको घर दैलो भएको थियो । भीमेश्वर नगरका ९ वटै वडामा नागरिक मतदातासँग उम्मेदवारको भेटघाट फागुन १७ र १८ गते गरिएको थियो । यस विचमा ९ वटै वडा कमिटीले हरेक नागरिकको घरदैलो गरेको थियो । नागरिक जहाँ छन त्यही पार्टी कार्यकर्ता पुगेका थिए ।यद्यपी नतिजा हाम्रो अनुकुल आएन ।
भीमेश्वरमा निर्वाचन अभियान
नेपालको लोकतान्त्रिक अभ्यासमा निर्वाचन केवल सरकार गठन गर्ने प्रक्रिया मात्र होइन, जनताको मनोभाव, अपेक्षा र असन्तुष्टिको अभिव्यक्ति पनि हो।प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०८२पनि यही अर्थमा महत्वपूर्ण रह्यो। देशका विभिन्न स्थानहरूमा जस्तै दोलखा जिल्लाको भीमेश्वर नगरपालिकामा पनि चुनावी माहोल निकै तातेको थियो। राजनीतिक दलहरू आ–आफ्नो एजेन्डा लिएर नागरिकको घरदैलोमा पुगेका थिए, र नागरिकहरूले पनि आफ्ना विचार स्पष्ट रूपमा व्यक्त गरेका थिए।
यस निर्वाचनमा नेकपा एमालेले भीमेश्वर नगरपालिकाभित्र सक्रिय रूपमा प्रचार अभियान सञ्चालन गर्योर। नगरका विभिन्न वडा, टोल र बस्तीहरूमा पुगेर नागरिकसँग प्रत्यक्ष भेटघाट गर्ने, छलफल गर्ने र पार्टीका नीतिहरूबारे जानकारी गराउने प्रयास गरिएको थियो। यस क्रममा पार्टीका नेताकार्यकर्ता, शुभेच्छुक र स्वयंसेवकहरूको उल्लेखनीय सक्रियता देखियो। बिहानदेखि साँझसम्म घरदैलो कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै नागरिकसँग संवाद गर्ने काम निकै उत्साहजनक थियो।नेकपा एमालेका जुन तहका नेता भए पनि आफ्नै वडामा कृयाशिल हुने नीति लिइएको थियो ।सोहि अनुसार सम्वन्धीत वडाका पार्टी कार्यकर्ताहरू समूहगत टोलमा पुगेका थीए । ससना टोली वनाएर जहाँ नागरिक छ्न् त्यही पुगि संवाद गरिएको थियो । नागरिकले चिया खाजा तथा खाना खुवाए ।
यस चुनावी अभियानमा सहभागी हुने अवसर मैले पनि पाएँ। अभियानका क्रममा नागरिकसँग भेटघाट गर्दा उनीहरूको विचार, अपेक्षा र गुनासाहरू सुन्ने मौका मिल्यो। लोकतन्त्रको वास्तविक शक्ति यही हो—जनताको आवाज प्रत्यक्ष रूपमा सुन्नु र त्यसलाई नीति तथा कार्यक्रममार्फत सम्बोधन गर्ने प्रयास गर्नु।
भीमेश्वर नगरका नागरिकहरू राजनीतिक रूपमा निकै सचेत छन् भन्ने कुरा यस अभियानले फेरि पुष्टि गर्योक। धेरै नागरिकले विकास, सुशासन र स्थायित्वलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका थिए। सडक, खानेपानी, कृषि विकास, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधार जस्ता विषयहरू बारम्बार उठाइएका थिए। युवाहरूले रोजगारी सिर्जना र उद्यमशीलताको अवसर बढाउनुपर्ने कुरा जोड दिएका थिए भने किसानहरूले कृषि उत्पादनलाई बजारसँग जोड्नुपर्ने माग गरेका थिए।कृषि क्षेत्र र स्थानीय अर्थतन्त्रकालागि वाँदर वाधक रहेको कुरा असाध्यै धेरै गुनासा आए ।
तर चुनावको परिणाम आउँदा अपेक्षाअनुसार नेकपा एमालेले भीमेश्वर नगरपालिकाबाट पर्याप्त मत प्राप्त गर्न सकेन। निर्वाचन परिणामले देखाएको वास्तविकता स्वीकार गर्नु लोकतान्त्रिक संस्कारको महत्वपूर्ण पक्ष हो। मत परिणामले हामीलाई आत्ममूल्यांकन गर्ने अवसर दिएको छ।
कम मत आउनुको कारण
भीमेश्वर नगरपालिकामा खसेको कुल मतमध्ये नेकपा एमालेले अपेक्षाभन्दा कम मत प्राप्त गर्नुका केही कारणहरू देखिन्छन्। केही स्थानमा संगठनात्मक कमजोरी पनि देखिएको हुन सक्छ। चुनावी अभियानका क्रममा नागरिकसँग निरन्तर सम्पर्क राख्ने र स्थानीय मुद्दालाई प्रभावकारी रूपमा उठाउने कार्यमा अझ सक्रियता आवश्यक थियो भन्ने महसुस भएको छ।
नागरिकका अपेक्षाहरू पछिल्लो समय निकै बढेका छन्। विकासका कामहरू तीव्र गतिमा हुनुपर्ने अपेक्षा नागरिकले राखेका छन्। जहाँ अपेक्षा र उपलब्धिबीच दूरी देखिन्छ, त्यहाँ मत परिणाममा परिवर्तन देखिन सक्छ।
राष्ट्रिय राजनीतिक परिस्थितिले पनि स्थानीय मत परिणाममा प्रभाव पार्ने गर्दछ। राष्ट्रिय स्तरमा देखिने असन्तुष्टि वा राजनीतिक बहसले स्थानीय तहका मतदातालाई पनि प्रभावित पार्न सक्छ।यो अवस्थाबाट भीमेश्वर अछुतो रहन सकेन ।
यी सबै कारणहरूलाई समेटेर हेर्दा भीमेश्वर नगरमा नेकपा एमालेले अपेक्षाभन्दा कम मत पाउनु केवल एउटा परिणाम मात्र होइन, आगामी दिनका लागि सिकाइको अवसर पनि हो। लोकतन्त्रमा हारजित सामान्य कुरा हो, तर त्यसबाट सिकेर अघि बढ्नु नै महत्वपूर्ण हुन्छ।
यस चुनावी अभियानमा सहभागी हुने क्रममा मैले नागरिकसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने अवसर पाएँ। धेरै नागरिकले विकासका सम्भावनाबारे सुझाव दिएका थिए। कतिपयले नगरपालिकाको सेवा प्रवाह सुधार्नुपर्ने बताएका थिए भने कतिपयले कृषि, पर्यटन र स्थानीय उद्योगको विकासमा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएका थिए। यी सुझावहरू आगामी दिनमा नीति निर्माणका लागि महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छन्।
अबको मुख्य प्रश्न भनेको आगामी दिनमा के गर्ने भन्ने हो। चुनावी परिणामले देखाएको सन्देशलाई गम्भीरतापूर्वक ग्रहण गर्दै संगठनलाई अझ सुदृढ बनाउनु आवश्यक छ। पार्टीभित्र एकता, समन्वय र सक्रियतालाई मजबुत बनाउनु जरुरी छ। साथै नागरिकसँग निरन्तर सम्पर्क राख्ने संस्कारलाई अझ बलियो बनाउनु आवश्यक छ।
भीमेश्वर नगरको विकासका लागि पनि केही प्राथमिकताका क्षेत्रहरूमा ध्यान दिनुपर्छ। पूर्वाधार विकास, कृषि आधुनिकीकरण, पर्यटन प्रवर्द्धन, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधार तथा युवाहरूलाई रोजगारी सिर्जना गर्ने कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र दिगो उपयोग पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण विषय हो।
यसका साथै राजनीतिक दलहरूले नागरिकको विश्वास जित्न पारदर्शिता र जवाफदेहितामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। नागरिकले केवल आश्वासन मात्र होइन, व्यवहारिक कामको अपेक्षा राखेका छन्। त्यसैले विकास र सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउनु नै सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता हुनुपर्छ।
अन्त्यमा, प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०८२ को क्रममा भीमेश्वर नगरपालिकामा सञ्चालन भएको प्रचार अभियानमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा सहयोग गर्ने सबै साथीहरू, पार्टीका नेता–कार्यकर्ता, शुभेच्छुक तथा सम्पूर्ण नागरिकप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु। तपाईंहरूको सहयोग, सुझाव र आलोचनाले हामीलाई अझ जिम्मेवार बनाएको छ।
जनताको आवाजलाई सम्मान गर्दै निरन्तर सुधारको बाटोमा अघि बढ्नु नैंलोकतन्त्रको सुन्दरता हो । भीमेश्वर नगरका नागरिकसँगको सहकार्य र विश्वासलाई आधार बनाएर आगामी दिनमा अझ प्रभावकारी रूपमा काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै, यस अभियानमा साथ दिनुहुने सबैप्रति पुनः धन्यवाद व्यक्त गर्दछु।
साथै पहिलो मत ल्याउने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार जगदिश खरेललाइ वधाइ तथा कार्यकाल सफलताको शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।हामी पार्टी कमिटी विच गहिरो समिक्षा गरी रूपान्तरीत अभियान हाम्रो एजेण्डा हुनु पर्दछ । हामी निर्वाचनका बेलामा मात्रै नागरिकको पुग्ने गर्दैनौं । विगत एक वर्ष अघि पनि घर घरमा पुगेका थियौं । अव पनि निरन्तरता दिनेछौं । नागरिकका सवाल नैं हाम्रा पार्टी कमिटीको एजेण्डा वनाउने छौं ।राष्ट्रिय राजनीतिमा अव जवाफ दिने हैन प्रश्न सोध्ने ठाउँमा छौं । स्थानीय स्तरमा नागरिक सवाललाइ कमिटीको एजेण्डा वनाउने राष्ट्रिय स्तरमा प्रश्न गर्ने हाम्रो अवको जिम्मेवारी हो । धन्यवाद ।
